تبلیغات
وبلاگ شخصی اکبر زواری رضائی - نهضت تغییر رسم الخط فارسی

نهضت تغییر رسم الخط فارسی

سه شنبه 22 آذر 1390 11:59 ق.ظ   نویسنده : اکبر زواری رضائی      


عده ای بر این باور هستند كه رسم الخط فارسی، به دلیل پیوستگی حروف در تشكیل كلمه، مشكلاتی را در خواندن و فهمیدن مطالب ایجاد كرده و به همین دلیل در پی آن هستند كه با ابداع فونت های جدید - كه مبتنی بر جدا نویسی حروف است - این مشكل را حل كنند. از جمله این افراد، داریوش مختاری نویسنده كتاب «جنبش فونت دارا» است كه در آن 15 فونت فارسی و سه فونت لاتین را پیشنهاد داده. این گرافیست و مجسمه ساز دانش آموخته دانشكده هنرهای زیبا دانشگاه تهران است و در بسیاری از نمایشگاه های نقاشی، گرافیك و مجسمه سازی داخل و خارج از ایران از جمله در كشورهای ژاپن، ایتالیا، چك، لهستان، بلغارستان و سوئد شركت داشته است. از جمله آثار او در زمینه حجم های شهری می توان به مجسمه نام حضرت علی در بزرگراه امام علی و كلمات «خدا»، «انسان» و «عاشق» در ایستگاه مترو هفتم تیر اشاره كرد. آنچه در پی می آید گفت وگو با وی در مورد كتاب «جنبش فونت دارا» است.

شما در «جنبش فونت دارا» 15 فونت فارسی ابداع كرده اید كه هر كلمه را با حروف جدا جدا – و نه پیوسته– در معرض مخاطب می گذارد. چه ضرورتی شما را به نوشتن این كتاب واداشت؟
من از دوران دبیرستان خط كار می كردم. یعنی در نامه نگاری هایی كه با دوستانم انجام می دادم، ضمن نامه نگاری، كلید نامه را هم برای دوستانم می فرستادم و از این طریق با آنها نامه نگاری می كردم. در آن دوران چون هنر نخوانده بودم، اصول و قواعدی برای خطی كه ابداع كرده بودم نداشتم و شناخت و آموزشی ندیده بودم كه بدانم با چه اصول و قواعدی آن را شكل بدهم. از روی احساس درونی خط را دنبال می كردم. تا اینكه وارد دانشگاه شدم و در رشته هنر درس خواندم و با هنر آشنا شدم و یك مرتبه به خط های قبلی فلاش بك زده و شروع كردم به طراحی، ولی این بار با شناخت. هنگامی كه هنر می خواندم با مشكل دیگری مواجه شدم و آن مشكل این بود كه با نرم افزار آشنایی نداشتم و نمی دانستم چگونه این خطوط را به فونت تبدیل كنم. سال ها گذشت و این خطوط در صندوقچه من باقی ماند تا اینكه سه سال قبل بود كه یكی از دوستانم به من یك نرم افزار فونت معرفی كرد. من چون در صندوقچه ام همه خط های پیشین را داشتم، در 15 روز تعطیلات نوروز خط هایم را با فونت تعریف كردم و به این صورت به صورت فونت، قابل اجرا شدند. البته در آن فونت ها ضعف های اندكی هم وجود داشت كه همین اواخر پیداشان كردم.

یعنی تغییر فونت برای شما كاملاشخصی بوده است و نه به خاطر مشکلاتی كه رسم الخط امروز فارسی دارد!
بله. كاملاشخصی بود، اما به این معنی نیست كه فونت های فارسی مشكلی ندارند. فونت فارسی مشكلات زیادی دارد و بعضی از مشكلات آن را هم دانشجویان گرافیك تا حدی برطرف كرده اند. با آمدن فونت «ترافیك» یكی از مشكلات خط فارسی كه ضخامت و نازكی آن بود برطرف شد.

فونت ترافیك چه ویژگی هایی دارد؟
ضخامت حروف از ابتدا تا انتها در آن همسان و یكنواخت است. این خط باعث می شود شما در خواندن آن از فاصله دور دچار اشتباه نشوید، برخلاف خط نستعلیق كه لزوما باید از نزدیك خوانده شود.

گویا طبق نظرات خودتان در فونت ترافیك تغییراتی هم داد ه اید!
بله. من در این خط بر اساس قاعده منفردنویسی حروف تغییراتی دادم كه طبق آن تغییرات، كلمه با حروف جدا از هم شكل می گیرد.

چه ضرورتی دارد كه حروف از هم جدا نوشته شوند؟
جدانویسی به شما این امكان را می دهد كه مانور بصری تان بیشتر شود. وقتی حروف كلمه سر هم می شود قابلیت آسان خوانی آن كمتر می شود.

خط پهلوی هم مبتنی بر همین جدانویسی بود اما رسم الخط عربی كه بر پیوسته نویسی حروف استوار بود جای آن را گرفت. چرا این طور شد؟
من در مورد خط پهلوی بسیار كار كرده ام. این خط هفت بیجارتر از خط فارسی امروز است و اصلازیبایی ندارد. قاعده اش هم بسیار پیچیده است. این خط تابع هیچ قواعدی نیست. به همین دلیل است كه آن را خط خوبی نمی دانم. البته اگر ایران شناسان، زبان شناسان و خط شناسان این حرف را از من بشنوند، كله ام را خواهند كند.

یعنی چون تابع قاعده نبود ادامه پیدا نكرد یا چون قاعده اش دشوار و پیچیده بود؟
قاعده دارد. اما قاعده اش خیلی مشكل است. قاعده این خط مرده، روان و سلیس نیست كه بخواهیم دوباره آن را زنده كنیم. چیدمان آن در صفحه نازیباست.

پس زیبایی شناسی هم یكی از دلایل عدم ادامه آن است؟
به نظر من بیشتر به علت همان قواعد مشكلش از صحنه خارج شد، برخلاف خط میخی كه قاعده زیبایی دارد.

ابوریحان هم با رسم الخط عربی مشكل داشت. نقد او به عربی نویسی عبارات ایرانی چه بود؟
وقتی خط پهلوی كنار می رود خط كوفی جای آن را می گیرد. یعنی از قرون چهار و پنج به این طرف برخی خطوط باب می شوند، مثل خط نسخ. تغییر از خط كوفی به نسخ خود یك انقلاب است. یكی از ایرادهایی كه ابوریحان می گیرد آن است كه می گوید ما در خط مان برخی صداها و آواها را داریم كه در خط عربی معادل ندارد، مثل «ژ» و «پ». در خط عربی یك سری حروف بود كه خودشان می توانستند تشخیص بدهند و ما نمی توانستیم. مشكل دیگر حروفی بود كه ما داشتیم اما خط عربی برای آن حروف شكل نداشت. ایرادی كه ابوریحان به خط عربی می گرفت همین ها بود.

و امروز شما در خط نویسی امروز فارسی مشكلات زیادی می بینید. این ضعف ها كدامند؟
ضعف های فونت فارسی در دو بخش خلاصه می شوند؛ در بخش ادبی و در بخش بصری. در بخش بصری یكی از ضعف های فونت فارسی نقطه های آن است. چون خط ما از خط عربی گرفته شده است و یك سری از صداهایی كه در خط ما وجود دارد در عربی وجود ندارد. در این جا مشكل مان را با عربی جبران كردیم. مثلاروی حرف «ر» سه نقطه گذاشتیم و آن را به «‍ژ» تبدیل كردیم. این نقطه ها مشكلات بصری ایجاد می كند. و از جمله مشكلاتی كه در بخش ادبی وجود دارد، حروفی متعدد هستند كه یك با صدای یكسان خوانده می شوند؛ مثل س و ص و ث كه همگی «س» خوانده می شوند.

طبیعی است كه تغییر فونت مشكلات عمده ای در پی خواهد داشت. از جمله اینكه مجبور می شویم آثار كهن را بازنویسی كنیم. در بخش آموزش و غیره هم مشكلاتی پیدا خواهد شد. تكلیف اینها چه می شود؟
بهترین الگو در این زمینه كشور تركیه است. موقعی كه آتاتورك رسم الخط لاتین را آورد، این ماجرا یك شبه اتفاق نیفتاد، بلكه پروسه ای طی شد، چون رسم الخط عثمانی هم بر خط نویسی عربی استوار بود. در تركیه جدید هیچ كس نمی تواند سنگ قبرهایی را كه مربوط به قبل از آتاتورك بود بخواند. به هر حال هر تغییری معضلات خود را دارد و این معضلات اجتناب ناپذیر هستند.

بپردازیم به كتاب تان. چرا اسم كتاب را جنبش فونت دارا گذاشتید؟
از اسم خودم گرفته ام. دارا همان داریوش است.

شما از نقطه گذاری و منقوط بودن حروف به عنوان ضعف یاد می كنید اما در بعضی از فونت های كتاب تان، نه تنها نقطه هست بلكه آن نقطه زیر حرف قرار گرفته. مثلازیر حرف آشنای «ر» نقطه گذاشته اید و یك حرف دیگر خوانده می شود. درباره این چه می گویید؟
در فونت دارا تلاش من این بود كه جا پای خط نسخ بگذارم و شباهت های خیلی زیادی به خط نسخ داشته باشم. تغییر فاحش در این فونت ها در حرف «ر» است. اما اینكه شما گفتید مشكل نیست.
یادگیری این خط 10 دقیقه هم طول نمی كشد. برای تغییر خط یك مرتبه نمی شود بنیان همه چیز را عوض كرد، گرچه در این كتاب هم فونت هایی وجود دارد كه من بنیان همه چیز را كندم و عوض كردم.

چه ویژگی هایی دارند كه یادگیری آن را سریع و راحت می كند؟
یكی از ویژگی هاشان این است كه منفرد و منفك هستند. دومین ویژگی خوانایی آنهاست. یعنی خوانایی آنها راحت تر است. البته راحت خواندن به معنی این نیست كه در اولین مواجهه بتوان به سرعت آنها را خواند. 1400 سال طول كشیده تا بتوانیم خط نسخ را راحت بخوانیم و بنویسیم. بنابراین قرار نیست این راحت خوانی الان اتفاق بیفتد بلكه نیازمند زمان است.

 فونت چه میزان در جذب مخاطب اثر دارد؟
خیلی زیاد. وقتی جمله و كلمه در پوسترهای تایپوگرافی به كار می رود فونت بسیار مهم می شود. چون اینجا باید سریع اطلاعات را به بیننده منتقل كرد. مثلاشما ببینید یك لیبل در معرفی یك كفش چقدر اثرگذار است و اگر این لیبل به صورت نوشته باشد تاثیرش بیشتر خواهد بود.

خودتان از مجموعه فونت هایی كه در كتاب تان آورده اید كدام را كار اتر می دانید؟
فونت آزاد. چون از همه شكیل تر و خواناتر است.

آیا شما ضعف هایی را كه در فونت فارسی دیده اید، در فونت آزاد برطرف كرده اید؟
بله، تقریبا. البته جنبه های ادبی را نه بلكه مشكلات جنبه های بصری را برطرف كرده ام.

پس معتقدید خط فارسی قابلیت اصلاح شدن دارد؟
بله. خط فارسی این قابلیت را دارد كه اصلاح شود. تمام تلاشم آن بوده كه به خواننده القا كنم فونت آزاد همان فونت فارسی است. من در فونت آزاد از دو چیز بهره گرفته ام؛ یكی خط نسخ و دیگری خط كوفی بنایی و با ادغام آنها این فونت را طراحی كرده ام.


آخرین ویرایش: - -
دیدگاه ها ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

درباره وبلاگ


نویسندگان

  • اکبر زواری رضائی(1297)

آرشیو موضوعی

لینکستان

رزومه و خاطراتم
وبلاگم در بلاگر / بلاگ اسپات
وبلاگ جامع حسابداری و مدیریت مالی خودم
وبلاگ اخبار و مسائل دانشجویی
وبلاگ جامع فرهنگ و اندیشه خودم
وبلاگ جامع اطلاعات ترکیه خودم
وبلاگ جامع اقتصاد، ارز، مدیریت، مالیات و بودجه خودم
وبلاگ جامع روش تحقیق و پژوهش، آمار و ریاضیات خودم
وبلاگم در اپرا
صفحه شخصی خودم در سایت دانشگاه اورمیه
وبلاگ پسرم یاشار
وبلاگم در پرشین بلاگ
وبلاگم در dotphoto
وبلاگم در فتو بلاگ
وبلاگ عکسهام
وبلاگم در میهن بلاگ
وبلاگم در بلاگفا
فرهنگ واژگان فارسی به فارسی
مترجم روسی به آذربایجانی
Canli Tv
fox
atv
NTV
döviz
FASB
sabah
بازار کار
سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران
پایگاه نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران
kalal d
Hurriyet Daily News and Economic Review
مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی
star tv
فصلنامه علمب پژوهشی اقتصاد اسلامی
ویکی‌پدیا
پایگاه نشریات تخصصی دانشگاه امام صادق علیه السلام
yeni asir
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات
Show Tv
پژوهشکده امور اقتصادی
CNN turk
موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
MİLLİYET
cumhuriyet
اخبار ویکی پدیا
elsevier
دانشگاه آنکارا
سس بیر محفل شاعران اورمیه
todays zaman
دانشگاه فنی خاورمیانه - آنکارا
فصلنامه پژوهش های اقتصادی
Science Direct
دانشگاه غازی آنکارا
دایرة المعارف مالی و سرمایه گذاری
Taraf Gazetesi
دانشگاه اورمبه
دانشگاه غازی آنکارا GAZİ ÜNİVERSİTESİ
Türk Dil Kurumu
سایت های مراجع تقلید و علما
سازمان حسابرسی
Turkish Radio - Television Corporation Official Web Site
انسیتوی حسابداران دارای امتیاز انگلیس و ولز
دانشگاه بیلکنت آنکارا
انجمن CPAs ایالت نیویورک
سازمان سنجش ترکیه
كمیسیون اوراق بهادار آمریكا
مجله اینترنتی فصل نو
فدراسیون جهانی بورسها
دده قورقود کتابخاناسی
بورس اوراق بهادار استانبول
دانشگاه حاجت تپه آنکارا
بورس توكیو
پرتال جامع علوم انسانی
بورس اوراق بهادار تهران
1000 سایت در یک سایت
بورس آمریكا(نیویورك )
پایگاه اطلاع رسانی صنعت
بورس آمریكا(nasdaq)
دانشنامه اقتصاد و مدیریت
وبلاگم تو بلاگفا
تجزیه کسرها بصورت آنلاین
وبلاگم تو آرزو بلاگ
وب سایت سید حسن خمینی
ضوابط ومقررات عمومی در ارزشیابی مدارك دانشگاههای خارج از كشور
رتبه بندی داخلی دانشگاههای ترکیه
آموزش الکترونیکیِ زبان انگلیش
سرفصل های آزمون های سازمان بورس و اوراق بهادار
دانلود آهنگهای قدیمی آذری
نشریه مدیریت دولتی دانشكده مدیریت دانشگاه تهران
دانلود فیلمهای قدیم آذری
نشریه مدیریت صنعتی دانشكده مدیریت دانشگاه تهران
قرآن به زبان آذری
نشریه مدیریت بازرگانی دانشكده مدیریت دانشگاه تهران
معرفی اسلام به زبان آذری
چطور بفهمیم یك عبارت انگلیسی را درست بكار می‌بریم؟
سایت سرگرمی آذربایجانی ها
فصلنامه علمی-پ‍ژوهشی اقتصاد مقداری (گروه علوم اقتصادی) دانشگاه شهید چمران اهواز
TRT TV CANLI YAYIN
همه لینکها

ابر برچسب ها

DÜŞÜNCE TÜRKCE ŞİİR