تبلیغات
وبلاگ شخصی اکبر زواری رضائی - نقد تاسیس علوم انسانی اسلامی

نقد تاسیس علوم انسانی اسلامی

چهارشنبه 2 آذر 1390 10:59 ق.ظ   نویسنده : اکبر زواری رضائی      


نویسنده: امین ارژنگ

چهارشنبه شب هفته گذشته، 25 آبان در شبكه چهار، در برنامه مجله فرهنگی زاویه مناظره ای میان بیژن عبدالكریمی و احمد راهدار، به نحو زنده، درخصوص معنا و نیز امكان یا عدم امكان تاسیس «علوم انسانی اسلامی» شكل گرفت. نوشته زیر می كوشد بر وجوهی از این بحث پرتو افكند. اندیشیدن به موضوع فوق الذكر، امكان خاص و منحصر به فردی را برای فهم بهتر طرح علوم انسانی اسلامی فراهم می آورد.
منظر عبدالكریمی به طرح «علوم انسانی اسلامی» را می توان به نحو خلاصه در دو محور پی گیری كرد:
1. آبشخور و منشاء پیدایش ایده علوم انسانی اسلامی مبتنی بر یك سلسله سوءتفاهم ها و ابهامات و نیز ناخودآگاهی نسبت به سرشت علوم انسانی جدید 2. تلاش برای تحقق ایده علوم انسانی اسلامی نتایجی برخلاف آنچه طرفداران این ایده قصد كرده اند، به بار خواهد آورد. یعنی به جای اینكه به اسلامی شدن جامعه و علوم انسانی جدید منجر شود، روند سكولاریزاسیون را در جامعه ایرانی افزایش داده، اسلام را بیش از پیش امری كاملاانسانی، یعنی بشری، عرفی، ناسوتی و سكولار خواهد كرد.
عبدالكریمی در مورد محور اول معتقد است، طرح ایده علوم انسانی اسلامی مبتنی بر دركی تئولوژیك از حقیقت دین و تقلیل اسلام به طور خاص و معرفت دینی به طور عام، به مجموعه ای از گزاره ها، باورها و عقاید جزمی است. به بیان بهتر، پیروان ایده علوم انسانی اسلامی كه عموما از اصحاب تفكر تئولوژیك هستند، مجموعه ای از باورهای بومی، قومی، جغرافیایی، نژادی، طبقاتی، فرهنگی، سیاسی و در یك كلمه «تاریخی» را كه در طول تاریخ به منزله باورهای اسلامی نهادیته شده اند، به جای گوهر و حقیقت اسلام نشانده، مجال را برای حضور هرگونه «حقیقتی فراتاریخ» تنگ می كنند؛ حال آنكه بنا به فرض جان و گوهره اسلام امری فراتاریخی و سرمدی است. عبدالكریمی بر این باور است كه در پس اندیشه اصحاب تئولوژی و پیروان ایده علوم انسانی اسلامی، یك پیش فرض سترگ ثنویت گرایانه نهفته است كه با حقیقت توحید ناسازگار است. به بیانی روشن تر، در مواجهه تئولوژیك با عالم، دو نوع تاریخ شناخته می شود: یكی تاریخ قدسی یا رحمانی و دیگری تاریخ ناسوتی یا شیطانی. شكل گیری ایده علوم انسانی اسلامی در برابر و به منزله جایگزینی برای علوم انسانی غربی مبتنی بر چنین درك ثنویت گرایانه از تاریخ است. در این تلقی ثنویت گرایانه از تاریخ ، چنین تشخیص داده شده است كه علوم انسانی جدید به تاریخ ناسوتی و شیطانی غرب تعلق داشته، حال رسالت ما این است كه در برابر این علوم جدید، علومی انسانی براساس اسلام و سنت تاریخ الهی و رحمانی تاسیس شود. عبدالكریمی با چنین نگرش ثنویت گرایانه ای به تاریخ به شدت مخالفت كرده، بر این نكته متذكر می شود كه در این مواجهه ثنوی با هستی و با تاریخ و از بین بردن وحدت آن، نوعی شرك نهفته است، شركی كه صرفا بخش كوچكی از تاریخ را حاصل اراده الهی و بخش عمده تاریخ را حاصل قدرتی غیر از قدرت و سنت الهی برمی شمارد. از نظر عبدالكریمی، پیروان اصحاب تئولوژی به جای نگریستن به تاریخ و درس آموزی از آن به «تاریخ سازی» و جعل هویت سازی های دروغین می پردازند. عبدالكریمی با تكیه بر منظری عمیقا «موحدانه»، طرفداران ایده علوم انسانی اسلامی را از چنین تلقی ثنویت اندیشانه ای از هستی و تاریخ برحذر داشته، به این حقیقت تذكار می دهد كه به اعتباری همه علوم، الهی است و از تمام علوم ــ حتی علوم انسانی مدرن ــ می توان ندای هستی و ندای الهی را شنید.
از این منظر ادّله اساسی طراحان ایده علوم انسانی اسلامی برای اثبات امكان چنین علومی، مثل تاریخی و غربی بودن علوم انسانی جدید، آكسیوماتیك بودن و مبتنی بر مفروضات متافیزیكی خاص بودن این علوم و نیز وصف هرمنوتیكی آنها جملگی ماخوذ از اندیشه متفكرانی چون هگل، هایدگر، گادامر و نیز برخی ایده های اندیشمندان پست مدرن (مثل انكار فراروایت ها در اندیشه لیوتار) است كه جملگی متفكران متعلق به سنت تاریخ تفكر غربی هستند. بنابراین این ادعا كه پیروان ایده علوم انسانی اسلامی به نحو كامل در برابر غرب و تفكر غربی قد برافراشته اند ادعایی بیش نیست. عبدالكریمی به پیروان ایده علوم انسانی اسلامی تذكار می دهد كه پذیرش ناآگاهانه و نامتاملانه برخی از مبانی اندیشه های متفكران تاریخ تفكر غربی، مثل تكیه بر وصف تاریخی، بومی، غربی و هرمنوتیكی بودن علوم جدید، می تواند به نتایج و پیامدهایی همچون هیستوریسیسم یا تاریخ گرایی و نسبیت گرایی و نهیلیسم حاصل از این تاریخ گرایی منجر شود و چنانچه این مبانی به نحو نامتاملانه ای پذیرفته شود اما از پذیرش نتایج و لوازم این مبانی سرباز زده شود، جامعه و تفكر ما در شرایط بسیار بحرانی و دشواری قرار خواهد گرفت.
محور دوم، را می توان با توجه به مباحث پیشین پیگیری كرد. از نظر عبدالكریمی جوهره دین، امری فراتاریخی و نامشروط و جوهره علوم انسانی امری تاریخی و مشروط است. وحدت بخشیدن این دو درون امری تالیفی همچون «علوم انسانی اسلامی» به منزله ساختن یك پارادوكس و شطح گویی است. علوم جدید علومی تاریخی، انتقادی، تجربی، سكولار، نسبی، غیریقینی، ابطال پذیر و... هستند و در مقابل، حقیقت دین و اسلام امری غیرتاریخی، غیرانتقادی، غیرتجربی، غیرسكولار، مطلق، یقینی، ابطال ناپذیر و... است. بنابراین، تركیب «علم جدید» و «معرفت در معنای دینی و اسلامی» اش به منزله نیل به علمی است كه تاریخی و در همان حال غیرتاریخی، مشروط و در همان حال نامشروط، انتقادی و در همان حال غیرانتقادی، سكولار و در همان حال غیرسكولار، ابطال پذیر و در همان حال ابطال ناپذیر و... باشد. اما یك چنین شیری خدا هم نافرید. ایده متناقض و پارادوكسیكال علوم انسانی اسلامی حاصل خلط دو مرتبه از آگاهی و معرفت است.
نقطه عزیمت عبدالكریمی براساس و مبنایی است كه این اساس و مبنا مورد پذیرش عمیق ترین و متفكرترین قشر طرفدار ایده علوم انسانی اسلامی نیز هست. آن مبنا از این قرار است كه علوم انسانی جدید در عالم مدرن كنونی متحقق شده اند و میان علوم جدید با عالم مدرن ربط و پیوندی وثیق وجود دارد. به بیان دیگر، بدون مبانی متافیزیك غربی در دوران مدرن و بدون روح اومانیستی و سكولاریستی این مبانی، تحقق علوم انسانی جدید ناممكن می بود. از این رو، تلاش به منظور تحقق علوم انسانی ای مستقل از عالمیت عالم كنونی، به معنای تلاش به منظور تغییر عالمیت و سیاق تاریخی علوم انسانی جدید است. از این نكته كه تغییر عالمیت علوم جدید به معنای تولید هر چیزی غیر از خود این علوم جدید است كه بگذریم؛ نكته ای كه عبدالكریمی به درستی خاطرنشان می كند این است كه تغییر دادن عالمیت عالَم، امری ارادی و در حد و حدود قامت بشری نیست. عبدالكریمی طرفداران تغییر عالمیت عالَم را از «انانیت» برحذر داشته، محدودیت های بشری را به آنها یادآور می شود.


آخرین ویرایش: - -
دیدگاه ها ()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

درباره وبلاگ


نویسندگان

  • اکبر زواری رضائی(1297)

آرشیو موضوعی

لینکستان

رزومه و خاطراتم
وبلاگم در بلاگر / بلاگ اسپات
وبلاگ جامع حسابداری و مدیریت مالی خودم
وبلاگ اخبار و مسائل دانشجویی
وبلاگ جامع فرهنگ و اندیشه خودم
وبلاگ جامع اطلاعات ترکیه خودم
وبلاگ جامع اقتصاد، ارز، مدیریت، مالیات و بودجه خودم
وبلاگ جامع روش تحقیق و پژوهش، آمار و ریاضیات خودم
وبلاگم در اپرا
صفحه شخصی خودم در سایت دانشگاه اورمیه
وبلاگ پسرم یاشار
وبلاگم در پرشین بلاگ
وبلاگم در dotphoto
وبلاگم در فتو بلاگ
وبلاگ عکسهام
وبلاگم در میهن بلاگ
وبلاگم در بلاگفا
فرهنگ واژگان فارسی به فارسی
مترجم روسی به آذربایجانی
Canli Tv
fox
atv
NTV
döviz
FASB
sabah
بازار کار
سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران
پایگاه نشریات الکترونیکی دانشگاه تهران
kalal d
Hurriyet Daily News and Economic Review
مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی
star tv
فصلنامه علمب پژوهشی اقتصاد اسلامی
ویکی‌پدیا
پایگاه نشریات تخصصی دانشگاه امام صادق علیه السلام
yeni asir
پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات
Show Tv
پژوهشکده امور اقتصادی
CNN turk
موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی
MİLLİYET
cumhuriyet
اخبار ویکی پدیا
elsevier
دانشگاه آنکارا
سس بیر محفل شاعران اورمیه
todays zaman
دانشگاه فنی خاورمیانه - آنکارا
فصلنامه پژوهش های اقتصادی
Science Direct
دانشگاه غازی آنکارا
دایرة المعارف مالی و سرمایه گذاری
Taraf Gazetesi
دانشگاه اورمبه
دانشگاه غازی آنکارا GAZİ ÜNİVERSİTESİ
Türk Dil Kurumu
سایت های مراجع تقلید و علما
سازمان حسابرسی
Turkish Radio - Television Corporation Official Web Site
انسیتوی حسابداران دارای امتیاز انگلیس و ولز
دانشگاه بیلکنت آنکارا
انجمن CPAs ایالت نیویورک
سازمان سنجش ترکیه
كمیسیون اوراق بهادار آمریكا
مجله اینترنتی فصل نو
فدراسیون جهانی بورسها
دده قورقود کتابخاناسی
بورس اوراق بهادار استانبول
دانشگاه حاجت تپه آنکارا
بورس توكیو
پرتال جامع علوم انسانی
بورس اوراق بهادار تهران
1000 سایت در یک سایت
بورس آمریكا(نیویورك )
پایگاه اطلاع رسانی صنعت
بورس آمریكا(nasdaq)
دانشنامه اقتصاد و مدیریت
وبلاگم تو بلاگفا
تجزیه کسرها بصورت آنلاین
وبلاگم تو آرزو بلاگ
وب سایت سید حسن خمینی
ضوابط ومقررات عمومی در ارزشیابی مدارك دانشگاههای خارج از كشور
رتبه بندی داخلی دانشگاههای ترکیه
آموزش الکترونیکیِ زبان انگلیش
سرفصل های آزمون های سازمان بورس و اوراق بهادار
دانلود آهنگهای قدیمی آذری
نشریه مدیریت دولتی دانشكده مدیریت دانشگاه تهران
دانلود فیلمهای قدیم آذری
نشریه مدیریت صنعتی دانشكده مدیریت دانشگاه تهران
قرآن به زبان آذری
نشریه مدیریت بازرگانی دانشكده مدیریت دانشگاه تهران
معرفی اسلام به زبان آذری
چطور بفهمیم یك عبارت انگلیسی را درست بكار می‌بریم؟
سایت سرگرمی آذربایجانی ها
فصلنامه علمی-پ‍ژوهشی اقتصاد مقداری (گروه علوم اقتصادی) دانشگاه شهید چمران اهواز
TRT TV CANLI YAYIN
همه لینکها

ابر برچسب ها

TÜRKCE ŞİİR DÜŞÜNCE